Narodziny łazienki

Wykonana z mahoniowego drewna muszla klozetowa w kształcie skrzyni w Wersalu Muszla klozetowa Marii Antoniny w Wersalu (Photofactory)

 

Miasta w pierwszym okresie uprzemysłowienia przygarnęły dużą rzeszę ludzi, których trzeba było ujarzmić. Po 1845 r. mnożą się sugestie i porady
w broszurach traktujących o higienie. Masse opisuje przebieg kąpieli

w najdrobniejszych szczegółach: A przede wszystkim, potrzebny jest pusty cebrzyk; misa do połowy napełniona zimną wodą, zwykły garnek z gorącą wodą, dwie dość duże gąbki; to co kupcy nazywają gąbkami domowymi, ponieważ służą one do mycia podłóg; spory kawałek flaneli, ręczniki bądź ściereczki. Bierze się wełnianą ścierkę i naciera się nią całe ciało. Przede wszystkim naciera się klatkę piersiową, pod pachami, wszędzie tam, gdzie ciepło snu mogło wywołać poty[...]. Jest oczywiste samo przez się, że za nim wejdzie się do cebrzyka, należy nalać do miski zawierającej już zimną wodę tyle gorącej, aby po wymieszaniu woda miała temperaturę poniżej 20 stopni. Stawia się tę misę na skraju stołu w taki sposób, żeby myjący się miał do niej łatwy dostęp. Wówczas wziąwszy obie gąbki, po jednej do każdej ręki, i zanurzywszy je w misce, przystępujemy zdecydowanie do operacji mycia [...]. Nie należy tego przerywać ani na chwilę, trzeba oszczędzać wodę tak, aby jej wystarczyło na całą minutę, a kiedy już będzie po wszystkim, wychodzimy z cebrzyka i bierzemy szybko ręcznik żeby się wytrzeć.

 

Porcelanowe, bogato zdobione przybory do mycia: dzbany na wodę, miska, pojemniki na mydło i inne kosmetyki Porcelanowe przybory do kąpieli (Photofactory)

 

Tekst ten wskazuje na oszczędność wody, czasu i miejsca. Mycie oznacza aseptyczność. Spowodowane jest siłą emocjonalną odkryć dokonanych przez Pasteura. Nigdy jeszcze groźby nie były aż tak naukowe i przerażające zarazem. Być czystym, to przede wszystkim usunąć bakterie, pierwotniaki i wirusy. Oczyszczanie oznacza oddziaływanie na niezauważalne czynniki. Drobnoustroje spowodowały prawdziwy przewrót w kryteriach czystości.

 

Historia higieny łączy się z kształtowaniem zasad i norm moralnych. Przez setki lat następuje stopniowe wprowadzenie dystansu fizycznego. Przyswojone zostają nowe normy w sposobie postrzegania obyczajowości
i wstydu. W starożytności łaźnia była miejscem spotkań i rozkoszy. Powoli jednak przestano akceptować widok splątanych w zamkniętych celach nagich ciał.

 

Pod koniec XIV wieku w wielu łaźniach wprowadzono rozdział płci. Pewne dni zarezerwowane były dla kobiet, mężczyzn, włóczęgów czy Żydów. Zjawisko to rozprzestrzenia się jednak powoli i chaotycznie. Urzędnicy municypalni z Awinionu zakazują w 1441 r. wchodzenia do łaźni żonatym mężczyznom. Z czasem zostały one oficjalnie uznane za miejsca nierządu i rozwiązłości. Ten sposób postrzegania nieodwołalnie miał zaciążyć na istnieniu łaźni. Już na początku XV wieku zakazane są w Londynie i na jego przedmieściach. Historia łaźni toczy się wokół konfrontacji z prawem. Jej odrzucenie jest związane z powolnym wzmocnieniem norm społecznych i miejskich.

 

Wnętrze łazienki, widoczna wanna, toaleta, fotel, komoda z przyborami toaletowymi, zlew oraz stolik z misą Zabytkowa łazienka w Governor’s Mansion State Historic Park w Sacramento (Photofactory)

 

Łazienka staje się w końcu przestrzenią prywatną. Każdy wchodzi tam samotnie. Dobór przedmiotów, od wieszaka na ręczniki po wieszak na spódnice, sprzyja funkcjonalności, jak również czyni pomoc z zewnątrz niepotrzebną. Należy uniemożliwić dostęp.

 

W takim otoczeniu ukształtował się kontakt z samym sobą. Począwszy od 1890 r. projektowane są meble funkcjonalne np. wanna składana, wanna – łóżko, wanna – stół. Powstają podstawki pozwalające łatwo sięgnąć po takie przedmioty jak mydło, gąbka czy ręcznik. Przedmioty są łączone, zestawiane, dopasowywane. Łazienka staje się aneksem do sypialni. Pojawia się również nowa intymna przestrzeń – kabina prysznicowa.

 

ZAUFALI NAM

NOWA PUBLIKACJA

WYDAWCA

 

Quixi Media Sp. z o.o.
ul. Jana Matejki 1a
85-061 Bydgoszcz
telefon: +48 52 5513766

 

Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© Antoni Bochen