Pradzieje

Rysunek przedstawia koczownicze plemię. Na pierwszym planie kobiety i dzieci przed szałasami, w tle mężczyźni rzucają włócznią (Photofactory)
Rysunek przedstawia drewniane chaty na palach w wodzie (Photofactory)

 

Woda w mitologii indoeuropejskiej to naturalny symbol życia, zdrowia
i nieśmiertelności, ściśle powiązany z boginiami, a następnie 
z bóstwami patronującymi płodności. Jako źródło i siedziba życia, woda identyfikowana była z Ziemią. Będąc życiodajnym elementem, stanowiła centralną część kosmosu. Uchodziła za siedzibę potworów i demonów, jak hydra, rusałka lub wodnik. W wierzeniach oddzielała świat żywych od świata zmarłych, a czasem była z nim utożsamiana. Było tak w przypadku plemion germańskich, wśród których praktykowano obyczaj wrzucania ciał zmarłych do wody bagiennej.

 

Obraz ukazuje nagą Wenus stojącą na muszli na brzegu morza. Wokół niej są mitologiczne postaci Wenus narodziła się z piany morskiej. Obraz "Narodziny Wenus" Botticellego (Photofactory)
Nagie, kąpiące się rusałki kuszą młodzieńca, by dołączył do kąpieli Mityczne boginki wody (rusałki) kuszące młodzieńca na obrazie Henrietty Rae - 1909 rok (Photofactory)

 

Symboliczne pojmowanie wody znalazło ujście w jej graficznym zapisie wyrażającym się poprzez sztukę kultur pradziejowych. Ludność zamieszkująca ziemie polskie kilka tysiącleci przed Chrystusem, w sposób obrazowo-symboliczny przedstawiała wodę na używanych przez siebie naczyniach ceramicznych i wyrobach z brązu. Do symboli wodnych powszechnie odnoszony jest znany ze starożytnych naczyń motyw poziomej linii falistej lub zygzakowatej. Symbolizował żeńskość i płodność wód lunarnych, a także stanowił element trójstrefowej budowy świata (Niebo – Ziemia – Podziemie). Wodę mogły symbolizować również, często wykorzystywane w starożytności, motywy spirali. Woda, a raczej zbiorniki wodne były też miejscem składania ofiar wotywnych, wyrażającym sacrum związane ze środowiskiem wodnym.

 

Fragmenty drewnianej studni odnalezionej w Karczynie, pochodzącej z II wieku naszej ery Studnia o konstrukcji drewnianej- Karczyn II-III w. n.e. (foto dr J. Bednarczyk)

 

Dostęp do źródeł świeżej i czystej wody był i jest niezbędny dla normalnego funkcjonowania działalności człowieka. Na podstawie źródeł archeologicznych można przypuszczać, że źródłem wody w starożytności ziem polskich obok naturalnych zbiorników takich jak rzeki, jeziora i stawy były studnie. Najstarsze przykłady studni odkrytych na ziemiach polskich pochodzą z pierwszych tysiącleci (okres neolitu) przed Chrystusem. Skupiska takich neolitycznych bezcembrowinowych studni odkryto między innymi w Ludwinowie na Kujawach. Studnie kopalne z tego czasu występują jednak sporadycznie. Widocznie dostęp do zbiorników i cieków wodnych był nieograniczony. Większa liczba studni znana jest z przełomu epoki brązu i żelaza. Jedną z takich studzien, pochodzącą z VII wieku przed Chrystusem odkryto w Milejowicach na Dolnym Śląsku. Kolejną studnię znaleziono w trakcie badań archeologicznych obronnej osady kultury łużyckiej w Wicinie. Wykonano ją z pionowo wbitych w ziemię dranic, w obudowie z belek łączonych przypuszczalnie na zrąb. Wewnątrz studni znajdowało się ceramiczne naczynie z resztkami sznura przywiązanego do ucha, służące do wyciągania wody.

 

Bogini Diana i inne nagie niewiasty zasłaniają się podczas kąpieli, gdy zza zasłony wyłania się Akteon Dzieło Tycjana - Akteon zaskakuje boginię Dianę podczas kąpieli (Photofactory)

 

Większa liczba badanych wykopaliskowo studni pochodzi z pierwszych stuleci naszej ery, czyli okresu wpływów rzymskich. Z okresu rzymskiego, na terenie ziem polskich, studnie czerpalne znane są na przykład z Wólki Łasieckiej nad Bzurą i Karczyna na Kujawach. Były to z reguły niewielkich rozmiarów płytkie studnie kopalne, o głębokości przeciętnie nieprzekraczającej półtora metra. Do wykładania cembrowin używano przede wszystkim drewna dębowego. Wykorzystywano także sporadycznie przy ich budowie mieszaną konstrukcję drewniano-kamienną. W zależności od uwarunkowań środowiskowych, korzystano również ze studni wykutych w skale wapiennej lub wykonanych z wydrążonego pnia drzewa. Ślady po słupach odkrywane w trakcie prac archeologicznych przy niektórych studniach mogą wskazywać, że wyciąganie wody odbywało się przy pomocy żurawia lub też świadczy o zadaszeniu miejsca poboru wody. Do wyciągania i przechowywania wody służyły drewniane wiadra lub duże gliniane naczynia. Studnie drewniane przeważnie w rzucie poziomym były kwadratowe, wyjątkowo zaś okrągłe.

 

ZAUFALI NAM

NOWA PUBLIKACJA

WYDAWCA

 

Quixi Media Sp. z o.o.
ul. Jana Matejki 1a
85-061 Bydgoszcz
telefon: +48 52 5513766

 

Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© Antoni Bochen